خورشید تمنای نور دارد از «ضریح آفتابت»
درنگی در موزه هدایای مقام معظم رهبری
سفری کوتاه به موزه تاریخ حرم رضوی
 

دریایی در دل موزه ها

1397/7/8 يكشنبه
  هشتم مهرماه مصادف با روزجهانی دریانوردی بهانه ای است تا با حضور در موزه‌های دریا و دریانوردی با ابزار و ادوات این حرفه سخت و طاقت فرسا آشنا شویم. 
گنجینه نجوم آستان قدس رضوی مجموعه ارزشمندی از آثار علمی و تاریخی در حوزه نجوم را در بر دارد که برخی از ابزار موجود در آن برای دریانوردان کاربردهای فراوانی داشته است
عبدالحسین ملک جعفریان؛ مسئول گنجینه ظروف، سلاح و ابزار نجومی هدف از نمایش این آثار که مرتبط با علوم دریایی است را به تصویر کشیدن شرایط خاص دریانوردی در گذشته و پیمودن مسیرهای طولانی توسط کشتی های قدیمی برای به مقصد رسیدن عنوان می کند. 
وی می گوید: یکی از امور مهم و حیاتی برای دریانوردان در گذشته شناخت موقعیت مکانی و یافتن مسیر صحیح بوده است، زیرا با کمی خطا ممکن بود افراد سرمایه و حتی جان خود را از دست بدهند.
ملک جعفریان ادامه داد: به دلیل اهمیت نجوم در دریانوردی ویترینی خاص وسط سالن موزه نجوم و ساعت ایجاد شده است تا ابزار و ادوات این مهم را در معرض بازدید عموم قرار دهد. 
ابزار دریانوردی
وی به ابزار قرار داده شده در این ویترین اشاره داشت و گفت: در این ویترین تعداد دو عدد قایق چوبی قدیمی دست ساز قرار داده شده که یکی از قایق ها که بزرگتر است با قطعات طلا تزئین شده و بر روی آن کتیبه هایی با مضمون لااله الا الله ، محمد رسول الله، علی و فاطمه و الحسن و الحسین و نصرمن الله و فتح قریب مشاهده می گردد. 
وی در خصوص اهدا کننده اثر می گوید: این قایق توسط عبدالنبی داود سلیمان از کشور کویت در تاریخ 1392 قمری ساخته و به موزه آستان قدس اهدا شده است.
وی همچنین به برخی دیگر ابزار تعبیه شده در این ویترین اشاره داشت و گفت: تعداد 15 عدد از ابراز نجومی مرتبط با علوم دریایی در کنار این قایق ها قرار داده شده است.
قطب نما 
وی در خصوص قطب نما که یکی از مهم ترین وسائل جهت یابی در صنعت دریانوردی مورد استفاده قرار می گیرد، گفت: از وقتی که قطب نما اختراع شد دانش جغرافیا دگرگون شد و سفرهای دریائی به اقصی نقاط جهان شروع شد . این وسیله با استفاده ازمیدان مغناطیسی زمین جهت قطب شمال را نشان می‌دهد.
ملک جعفریان ادامه داد: تفاوت میان قطب نما و سمت یاب های معمولی با نمونه دریایی آن در سیستم تعلیق آن است. به علت تلاطم امواج دریا و حرکت مداوم عرشه کشتی با تعبیه یک سیستم تعلیق ( معلق نگه دارنده)کاری می کنندکه همواره صفحه سمت یاب یا قطب نما حتی با وجود تلاطم دریا به شکل افقی باقی بماند.
سِکستانت
مسئول گنجینه ظروف، سلاح و ابزار نجومی در خصوص معنای واژه سِکستان گفت: این کلمه از سیکس لاتین می آید و به معنای یک به شش است. 
طول کمان سِکستانت 60 درجه و به عبارت دیگر یک ششم یک دور (360درجه) است. این وسیله در گذشته بین سالهای 1750 تا 1900 میلادی در میان دریانوردان رواج داشته است. 
سِکستانت وسیله ای است که می تواند زاویه جدایی بین هردو جسم قابل رؤیتی را اندازه بگیرد. در واقع برای تعیین موقعیت دقیق محلی و یا تعیین زمان مورد استفاده قرار می گرفت.
وی در ارتباط با کاربرد این ابزار در  دریانوری گفت: دریانوردان در طول روز با استفاده از این وسیله و اندازه گیری ارتفاع خورشید مسیرشان را اصلاح می کردند و یا در هنگام شب در طول یک ساعت با اندازه گیری تغییر زاویه ماه یا دیگر اجرام آسمانی طول جغرافیایی دقیق خود را استخراج می کردند.
 عرض جغرافیایی نیز با اندازه گیری ارتفاع ستاره قطبی از افق به کمک همین وسیله قابل اندازه گیری بوده است و به این ترتیب مختصات دقیق خود را در نقشه می یافتند.
کادران
وی کادران را یکی دیگر از ابزارآلات مسیر یابی در گذشته عنوان کرد و در خصوص آن گفت: این وسیله که طول کمان آن یک چهارم دور است که معادل 45 درجه است و برای اندازه گیری زاویه های عمودی مورد استفاده قرار می گرفته است. 
وی ادامه داد: کادران نمونه اروپایی وسیله ای به نام ربع دستور است که مدتها قبل از اروپاییان در دوره اسلامی مورد استفاده دانشمندان و مهندسان ایرانی و اسلامی قرارگرفته است.
گفتنی است: علاقه مندان همه روزه می‌ توانند از ساعت 8 تا 17:45 و در روزهای تعطیل از ساعت 8 تا 12 از آثار و ابزار کم نظیر مرتبط با علوم دریایی در گنجینه نجوم طبقه دوم موزه مرکزی آستان قدس رضوی در صحن کوثر حرم مطهر رضوی بازدید کنند.
-

دریایی در دل موزه ها


نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
بيشتر
تعداد بازديد اين صفحه: 189
گالری تصاویر