خورشید تمنای نور دارد از «ضریح آفتابت»
درنگی در موزه هدایای مقام معظم رهبری
سفری کوتاه به موزه تاریخ حرم رضوی
 

درنگی در موزه هدایای مقام معظم رهبری

1397/6/17 شنبه
  از شرق تا غرب، از شمال تا جنوب، از ایران تا اقصی نقاط جهان، اینجا مکانی است که در آن جغرافیا بی معناست. نژاد و زبان، رنگ می‌بازد و هر چه هست همه ارادت است و عشق به ولایت. اینجا موزه هدایای رهبر معظم انقلاب (مدظله‎ العالی) است. موزه‌ای که پیشکشی‌های علاقه‌مندان و ارادتمندان به رهبر مسلمانان جهان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، در گوشه و کنارش به نمایش گذاشته شده است. این هدایا را افرادی اعم از سران کشورهای جهان تا شخصیت‌های برجسته خارجی و ایرانی، هنرمندان و علاقه‌مندان به ایشان از سر صدق و صفا تقدیم کرده‌اند. از ماکت مطلای درِ کعبه تا قطعه‌ای پرده از داخل خانه خدا. کاشی حرم حضرت ابوالفضل(ع) با عبارت «یا باب الحوائج» که خالقش مرحله به مرحله آن را با ایمان و اعتقاد ساخته تا پرچم همیشه سرخ گنبد حضرت سیدالشهدا(ع) که گواهی است بر پیروزی جاودانه خون بر شمشیر. اینجا هر کس به اندازه ارادت و بضاعتش، هدیه‌ای آورده و با نیتی پاک و خدایی تقدیم به رهبر انقلاب کرده است. هدایایی که تماما توسط معظمٌ له که از بزرگترین واقفان بارگاه منور و قدسی علی‌بن موسی‌الرضا(ع) هستند به این مجموعه اهدا شده تا در میان اشیای نفیس موزه‌های این مجموعه مقدس، تا ابد به درخشد و سندی باشد بر شکوه، ماندگاری و اقتدار نام جمهوری اسلامی ایران.
وسعت و گسترش موزه
22 بهمن سال 1373 بود که موزه هدایای مقام معظم رهبری در طبقه همکف ساختمان موزه قرآن و نفایس، افتتاح شد. این موزه طی همه این سال‌ها مورد استقبال بی‌نظیر مردم قرار می‌گرفت. زائران ایرانی و خارجی که علاقه‌مند بودند از این مکان با شکوه بازدید کنند تا مجموعه‌ای دیدنی از نفایس هنری سرتاسر جهان را به تماشا بنشینند. در بهار سال 1396 و هم‌زمان با روز جهانی موزه و میراث فرهنگی، با توجه به تنوع موضوعی این اشیای نفیس، این موزه به سه تالار قرآنی، مفهومی و محتوایی تقسیم‌بندی شد. اهدافی که از گسترش و تقسیم‌بندی موزه هدایای مقام معظم رهبری به سه تالار دنبال می‌شد عبارت بود از: افزایش رضایتمندی زائران و مجاوران، ارتقای کیفیت ارائه خدمات موزه به صورت مفهومی و مجازی، معرفت‌افزایی بازدیدکنندگان و انتقال پیام به مخاطب و بازدیدکنندگان. موزه جدید بر اساس این محورهای اصلی ایجاد شد: انقلاب اسلامی، استفاده از فناوری‌های نوین، استفاده حداکثری از محیط موزه، تقسیم‌بندی مفهومی و محتوایی و قرآنی آثار، معرفی رهبر قرآنی و جهان شمولی رهبر معظم انقلاب(مدظله العالی) در بین کشورهای جهان در قالب فیلم یا عکس، ارائه اینفوگرافی در خصوص دستاوردهای معنوی، سیاسی، فرهنگی، علمی و... رهبر معظم انقلاب(مدظله العالی)، استفاده از بیانات کوتاه معظم له در موزه به صورت مکتوب و همچنین با استفاده از فناوری‌های نوین.
تالار مفهومی
اگرگذرتان به صحن کوثر حرم حضرت رضا(ع) افتاده باشد، شاید تابلوی موزه قرآن و نفایس را در این مکان مقدس دیده باشید. به محض ورود به ساختمان این موزه، مقابل دری قرار می‌گیرید که بر پیشانی‌اش و روی طاقی مشبک چوبی، تابلویی کرم رنگ با این عبارت خودنمایی می کند: «موزه هدایای مقام معظم رهبری» در نخستین تالار این موزه، ویترین‌های متعددی به چشم می‌خورد که در دل شیشه‌ای آن‌ها هدایای زیادی تقدیم شده به رهبر معظم انقلاب اسلامی نگهداری می‌شود. تالار مفهومی، نخستین بخش از تالارهای سه گانه موزه هدایای مقام معظم رهبری است که اشیای نفیس آن بر اساس مفاهیم، طبقه‌بندی و چیدمان شده‌اند و مشتمل بر هشت موضوع است؛ عترت، رابطه امام و امت (ولایت)، هنرمندان، ورزشکاران، جهاد و شهادت، استکبارستیزی، علما و دانشمندان، و رجال و شخصیت‎های خارجی. ویترین‎های بزرگ بخش رجال و شخصیت‎های خارجی در وسط تالار مفهومی قرار دارد که آثار درون آن حاکی از ارادت و محبت رجال سیاسی کشورهای مختلف به رهبر بزرگ ایران است. از گلیمی پشیمنه اثر دست قالی‌بافان کشور کرواسی تا تاج نمادین شاخه زیتون از سرزمین یونان. از ظروف مشبک مسی اهدایی علمای یهود ضد صهیون تا ظروف پایه‌دار مشبک نقره‌ای. از صندوقچه چوبی با روکش طلایی تا نشان نقش برجسته شیر بابل. از مجسمه رومیزی دو عقاب طلایی تا ظرف‌هایی از جنس سنگ لاجورد، فلز قلم زنی شده، سنگ سیاه، سنگ مرمر یکپارچه، تندیس‌های زرین و سیمین و چوبی و سنگی و... . روی اتیکت آثار اهدایی این مجموعه نام‌های بزرگی از سران کشورهای مختلف آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکای لاتین به چشم می‌خورد و نام هنرمندانی مشهور که آثار خود را با شور و اشتیاق، تقدیم پیشگاه رهبرشان کرده‌اند. ویترین‌های دورتادور این تالار به موضوع‎های مختلفی می‌پردازد. موضوع‎هایی مانند عترت، رابطه امام و امت (ولایت)، هنرمندان، ورزشکاران، جهاد و شهادت، استکبارستیزی با ویترینی از تمثال بنیانگذار انقلاب اسلامی، رهبر معظم انقلاب و پدر بزرگوار ایشان که به انواع هنرها، ترسیم شده است. ورزشکاران با ویترینی که سرتاسر آن مزین به مدال‌هایی از ورزشکاران و نخبگان علمی کشور شده است. در گوشه و کنار این تالار، تابلوهایی از بیانات رهبر فرزانه انقلاب همراه با تصاویری مختلف قرار گرفته است که حکایت از احاطه و اشراف رهبر به موضوع‎های مختلف دارد: «هنر آن گوهر بسیار گرانبهایی است که ارزش و گرانبهایی او فقط بدین جهت نیست که دل‌ها و چشم‌هایی را به خود جذب می‌کند. خب خیلی از چیزهایی که هنری هم نیست ممکن است چشم و دل‌هایی را جذب کند. نه. این یک موهبت الهی است، یک عطیه است، هر نوع هنری، خود حقیقت هنر یک عطیه الهی است» و یا: «نظام سلطه یعنی اینکه دولت‌ها و قدرت‌هایی زور بگویند و ملت‌ها و گروه‌ها و کشورها و دولت‌هایی آن زور را قبول کنند. طرفین، طرفین نظام سلطه‌اند و ما نظام سلطه را رد کردیم و رد می‌کنیم و با آن به مبارزه برمی‌خیزیم. ما در نظام سلطه طرفین را مقصر می‌دانیم. هم سلطه‌گر و هم سلطه‌پذیر را. استکبار به معنای همین نظام سلطه است».
تالار محتوایی 
از سالن اول که عبور کنی، نوبت دومین تالار موزه هدایای مقام معظم رهبری است که اشیای نفیس و دیدنی‌اش جلوی دیدگانت خودنمایی کند. بر دیوارهای این تالار، تابلوهای نفیسی چشم را نوازش می‌دهد که تلفیقی از هنرهای ایرانی-اسلامی و ارادت به اهل بیت(ع) است. اشیای این تالار نیز در نوع خود دیدنی است. دیوارکوب‌های برنجی و مسی و نقره‌ای در دورتادور این تالار خودنمایی می‌کنند. اینجا عطر ارادت به ائمه اطهار را می‌توانی در تک‌تک اشیای اهدایی استشمام کنی. مانند تابلوی تصویر درِ خانه حضرت فاطمه(س)، پرچم گنبد مطهر حضرت ابوالفضل(ع) و تابلو خطی از توصیف پیامبر(ص) توسط حضرت علی(ع) به خط ثلث. تندیس‌ها و آثار هنرهای دستی اهدایی از کشورهای مختلفی مانند پاکستان، جیبوتی، قطر، سوریه، هند، نیجریه، لبنان، زیمباوه، تاجیکستان، مغولستان، ترکمنستان و ... در این تالار قابل مشاهده است. از نمایشگرهای بزرگ موزه، فیلمی از سخنرانی‌های رهبر معظم انقلاب (مدظله‎ العالی) در جمع جوانان در حال پخش است: «عزیزان من! خودتان را برای آینده و اداره این کشور آماده کنید». دو جوان اصفهانی، غرق تماشای این سخنان هستند. انگار تک‌تک واژه‌های رهبرشان را با همه وجود درک می‌کنند و به آن ایمان دارند. قاب تزیینی هشت ضلعی ترکیبی با اسمای الهی، ماکت کعبه معظمه و مسجدالحرام و تابلوی اینفوگرافی معرفی زندگی قرآنی مقام معظم رهبری و قفسه‌ای کتاب از تالیفات و سخنان رهبر انقلاب، همه زینت‌بخش تالاری است که تالار محتوایی موزه هدایای مقام معظم رهبری نام‌گذاری شده است. این تالار در قسمت انتهایی به تالار قرآنی این موزه راه پیدا می‌کند.
تالار قرآنی
از پله‌های سنگی که بالا می‌روی، هم‌زمان می‌توانی روایت‌هایی از زندگی قرآنی از زبان رهبرت را بخوانی که به شکل تابلو همراه با تصاویر بر دیوار نقش بسته است: «در آن دوران طاغوت، من در مشهد در جلسات تفسیر و درس قرآن داشتم. به جوانانی که می‌آمدند می‌گفتم که هرکدام از شماها یک نسخه قرآن در جیب بغلتان داشته باشید. اگر در جایی منتظر کاری می‌ایستید و فراغتی پیدا می‌کنید یک دقیقه، دو دقیقه، پنج دقیقه، نیم ساعت، قرآن را باز کنید و به تلاوت آن مشغول شوید». از پله‌ها که بالا می‌آیی، تابلوی خوش‌نویسی از آیه 41 سوره آل عمران، در مقابلت چشم‌نوازی می‌کند. روی دیوار روبروی این تابلو، اثر عظیم و با شکوهی قرار دارد که اثری قهوه‌خانه‌ای درباره تعزیه‌خوانی وقایع روز عاشورا است و به دوران قاجار تعلق دارد. در تالار قرآن، انواع آثار مربوط به کلام الهی را مشاهده می‌کنی. از تابلو قرآن کریم حکاکی شده بر روی 85 قطعه دُر نجف تا تابلوی قلم‌زنی سوره انشراح. از قرآن به دستخط علی طه؛ خوشنویس سوری تا تابلوی بزرگ خط نقاشی سوره حمد. از حکاکی قرآن بر روی 114 قطعه سنگ گرانیت تا تابلوی خطاطی قرآنی بر روی پوست و چرم. در ویترین‌های این تالار، رحل‌های نفیس چوبی با نقوش اسلیمی و ختایی به چشم می‌خورند و قرآن‌هایی با خطوط خوش‌نویسان مطرح جهان اسلام. اما مشهورترین قرآنی که در این مجموعه وجود دارد و همه سراغش را می‌گیرند مربوط به قدیمی‌ترین قرآن این تالار است. قرآنی منسوب به امام حسین(ع) که به خط کوفی نگاشته شده است. قرآن‌های طوماری، قرآن چوبی و قرآن‌هایی با خط کاتب‌های ناشناس، بخش دیگری از آثار این مجموعه را تشکیل می‌دهد. نقشه راه رهبر معظم انقلاب برای گسترش قرآن در جامعه نیز تابلویی است که توجه تعدادی از بازدیدکنندگان را جلب کرده است. ایجاد تمدن اسلامی، مجاهدت برای حفظ حکومت قرآنی، تلاش برای حاکم کردن قرآن، تلاش برای تجلی بخشی به قرآن، تبیین فرهنگ قرآنی، گسترش فهم قرآن و آشنا کردن جامعه با قرآن، مرحله به مرحله این نقشه راهبردی و راه‌گشا است. خانم داوری که از یزد به زیارت حرم امام رضا(ع) آمده و در حال عکاسی از این تصویر است عقیده دارد اگر همه به این دستور رهبر عزیز که ناشی از درایت و آینده‌نگری ایشان است عمل کنیم، جامعه‌ای سالم و بی‌گزند برای نسل‌های آینده خواهیم داشت. خانم داوری این را می‌گوید و سپس دخترش زهرا را صدا می‌زند. زهرای کوچک، چشم به تصویری دوخته از رهبر محبوب انقلاب که در حال تلاوت کلام الهی هستند. کنارش دخترکی عرب قرار دارد. در نگاه هر دو کودک شور و شعف می‌درخشد. نگاهی پر از عشق و امید به آینده که نشان از آرمانی مشترک دارد.

تهیه و تنظیم: هدیه سادات میرمرتضوی
بررسی و اصلاح: جواد فرهمندنژاد؛ رئیس اداره پژوهش و معرفی آثار
بررسی و تایید: مهدی قیصری نیک؛ معاون سازمان در امور موزه‎ها
-

درنگی در موزه هدایای مقام معظم رهبری


نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
بيشتر
تعداد بازديد اين صفحه: 142
گالری تصاویر